ફેબ્રુઆરી મહિનો ગુજરાતી પંચાંગ પ્રમાણે ખૂબ જ મહત્વનો ગણાય છે, કેમ કે આ સમય દરમિયાન મહાશિવરાત્રિ જેવો મુખ્ય તહેવાર તેમજ બીજાં અનેક નાનાં-મોટાં વ્રત અને પર્વો આવે છે. જો તમે Gujarati Calendar February 2026 એટલે કે ગુજરાતી કેલેન્ડર ફેબ્રુઆરી 2026 વિશે સચોટ અને અપડેટેડ માહિતી શોધી રહ્યા છો, તો આ લેખ ખાસ તમારા માટે જ તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. અહીં તમને ફેબ્રુઆરી 2026 ના માસની તિથિ, નક્ષત્ર, સૂર્યોદયનો સમય તેમજ તમામ મહત્વના તહેવારોની યાદી એક જ જગ્યાએ સરળ અને સ્પષ્ટ ભાષામાં મળી રહેશે.
ગુજરાતી સમાજમાં પંચાંગનું સ્થાન માત્ર તારીખો જોવા પૂરતું મર્યાદિત નથી. વ્રત-ઉપવાસ રાખવા, પૂજા-પાઠ કરવા, શુભ મુહૂર્ત નક્કી કરવા તેમજ ઘરના કોઈ પણ શુભ પ્રસંગનું આયોજન કરવા માટે પંચાંગ આધારભૂત સ્ત્રોત માનવામાં આવે છે. આથી જ આ લેખમાં અમે દરેક તારીખ સાથે તિથિ અને નક્ષત્રની માહિતી પણ ઉમેરી છે, જેથી તમારે અલગ-અલગ જગ્યાએ શોધખોળ ન કરવી પડે.
Gujarati Calendar February 2026 ની ઝાંખી
ગુજરાતી કેલેન્ડર ફેબ્રુઆરી 2026 માં કુલ 28 દિવસનો સમાવેશ થાય છે અને આ મહિનો વિક્રમ સંવત મુજબ મહા અને ફાગણ માસના સંધિકાળમાં આવે છે. મહિનાની શરૂઆત પૂનમ તિથિથી થાય છે અને છેલ્લા સપ્તાહમાં અમાસ તિથિ આવે છે, જેના કારણે આખા મહિના દરમિયાન અનેક મહત્વના વ્રત-તહેવારોનો સંગમ જોવા મળે છે.
મહિનાની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તેમાં મહાશિવરાત્રિ જેવો મુખ્ય તહેવાર, બે એકાદશી વ્રત અને એક સૂર્ય ગ્રહણ — એમ ત્રણેય પ્રકારના મહત્વના ખગોળીય અને ધાર્મિક પ્રસંગો એક સાથે આવે છે. નીચે તારીખવાર સંપૂર્ણ માહિતી કોષ્ટક સ્વરૂપે આપવામાં આવી છે, જેને તમે જરૂર પડ્યે નોંધી અથવા સાચવી શકો છો. વેબસાઈટ પર પ્રકાશિત કરતી વખતે અહીં કેલેન્ડરની ઈમેજ અથવા પ્રિન્ટ કરી શકાય તેવી PDF ફાઈલની લિંક પણ ઉમેરી શકાય છે, જેથી વાચકો તેને સરળતાથી ડાઉનલોડ અને સાચવી શકે.
ફેબ્રુઆરી 2026 માં આવતા ગુજરાતી તહેવારોની યાદી
ફેબ્રુઆરી 2026 માં ગુજરાતી પંચાંગ મુજબ નીચે મુજબના મુખ્ય તહેવારો અને વ્રત આવે છે:
| તારીખ | વાર | તહેવાર |
|---|---|---|
| 01 ફેબ્રુઆરી 2026 | રવિવાર | ગુરુ રવિદાસ જયંતી |
| 05 ફેબ્રુઆરી 2026 | ગુરુવાર | દ્વિજપ્રિય સંકષ્ટ ચતુર્થી |
| 09 ફેબ્રુઆરી 2026 | સોમવાર | કાલાષ્ટમી તથા માસિક કૃષ્ણ જન્માષ્ટમી |
| 12 ફેબ્રુઆરી 2026 | ગુરુવાર | મહર્ષિ દયાનંદ સરસ્વતી જયંતી |
| 13 ફેબ્રુઆરી 2026 | શુક્રવાર | વિજયા એકાદશી |
| 15 ફેબ્રુઆરી 2026 | રવિવાર | મહા શિવરાત્રિ |
| 17 ફેબ્રુઆરી 2026 | મંગળવાર | સૂર્ય ગ્રહણ (કંકણાકૃતિ) |
| 18 ફેબ્રુઆરી 2026 | બુધવાર | ચંદ્ર દર્શન |
| 19 ફેબ્રુઆરી 2026 | ગુરુવાર | છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ જયંતી |
| 21 ફેબ્રુઆરી 2026 | શનિવાર | વિનાયકી ચતુર્થી |
| 24 ફેબ્રુઆરી 2026 | મંગળવાર | માસિક દુર્ગાષ્ટમી |
| 27 ફેબ્રુઆરી 2026 | શુક્રવાર | આમલકી એકાદશી |
મુખ્ય તહેવારોનું મહત્વ અને વિગતો
મહા શિવરાત્રિ (15 ફેબ્રુઆરી 2026, રવિવાર): ફેબ્રુઆરી 2026 ના કેલેન્ડરમાં સૌથી વધુ મહત્વ ધરાવતો તહેવાર મહા શિવરાત્રિ છે. આ દિવસે ભગવાન શિવની આરાધના કરવામાં આવે છે અને ભક્તો ઉપવાસ રાખીને રાત્રિ જાગરણ કરે છે. ગુજરાતનાં અનેક શિવ મંદિરોમાં આ દિવસે વિશેષ પૂજા, રુદ્રાભિષેક અને ચાર પ્રહરની આરતીનું આયોજન કરવામાં આવે છે. આ વખતે મહા શિવરાત્રિ રવિવારે આવતી હોવાથી ભક્તો માટે પૂર્ણ સમય સાથે વ્રત-પૂજા કરવી વધુ સરળ બનશે.
વિજયા એકાદશી અને આમલકી એકાદશી: ફેબ્રુઆરી મહિનામાં બે એકાદશી તિથિ આવે છે. વિજયા એકાદશી 13 તારીખે અને આમલકી એકાદશી 27 તારીખે ઉજવાશે. એકાદશીના દિવસે ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કરી ઉપવાસ રાખવાની પરંપરા છે. વિજયા એકાદશી મુશ્કેલીઓ પર વિજય મેળવવા માટે અને આમલકી એકાદશી આમળાના વૃક્ષની પૂજા સાથે જોડાયેલી હોવાથી આરોગ્ય અને સમૃદ્ધિ માટે વિશેષ ફળદાયી માનવામાં આવે છે.
સૂર્ય ગ્રહણ (17 ફેબ્રુઆરી 2026): આ દિવસે કંકણાકૃતિ (Annular) સૂર્ય ગ્રહણ થવાનું છે, જે ખગોળશાસ્ત્રની દૃષ્ટિએ વર્ષનું પ્રથમ સૂર્ય ગ્રહણ ગણાશે. જોકે, ખાસ નોંધવા જેવી બાબત એ છે કે આ ગ્રહણ મુખ્યત્વે એન્ટાર્કટિકા અને દક્ષિણ ગોળાર્ધના અમુક વિસ્તારોમાંથી જ દેખાશે અને ભારતમાંથી આ ગ્રહણ દેખાશે નહીં. એટલે ભારતમાં રહેતા લોકો માટે સૂતક કાળના નિયમો સામાન્ય રીતે લાગુ પડતા નથી, કેમ કે ધાર્મિક માન્યતા પ્રમાણે જે ગ્રહણ સ્થાનિક રીતે દેખાય નહીં તેના સૂતકના નિયમો માન્ય ગણાતા નથી. છતાં ચોક્કસ માર્ગદર્શન માટે સ્થાનિક પંડિત અથવા મંદિરની સલાહ લેવી હિતાવહ છે.
છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ જયંતી (19 ફેબ્રુઆરી): આ દિવસે છત્રપતિ શિવાજી મહારાજની જન્મજયંતી ઉજવાય છે, જે ખાસ કરીને મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાતના સરહદી વિસ્તારોમાં ઉત્સાહભેર મનાવવામાં આવે છે.
કાલાષ્ટમી અને માસિક દુર્ગાષ્ટમી: મહિનાની 9 અને 24 તારીખે અનુક્રમે કાલાષ્ટમી અને માસિક દુર્ગાષ્ટમી આવે છે. કાલાષ્ટમી ભગવાન કાલ ભૈરવને સમર્પિત છે, જ્યારે દુર્ગાષ્ટમીના દિવસે માતા દુર્ગાની વિશેષ પૂજા-અર્ચના કરવામાં આવે છે.
ફેબ્રુઆરી 2026 પંચાંગ વિગતો (તિથિ, નક્ષત્ર અને સૂર્યોદય)
નીચે આપેલા કોષ્ટકમાં ફેબ્રુઆરી 2026 ના દરેક દિવસની તિથિ, નક્ષત્ર અને સૂર્યોદયનો સમય આપવામાં આવ્યો છે. નોંધ: અહીં દર્શાવેલ સમય સામાન્ય ભારતીય માનક સમય (IST) અનુસાર છે અને તમારા ચોક્કસ સ્થળ (અમદાવાદ, સુરત, વડોદરા, રાજકોટ વગેરે) પ્રમાણે તેમાં થોડી મિનિટોનો ફેરફાર હોઈ શકે છે.
| તારીખ | તિથિ (પૂર્ણ થવાનો સમય) | નક્ષત્ર (પૂર્ણ થવાનો સમય) | સૂર્યોદય |
|---|---|---|---|
| 01 ફેબ્રુઆરી | પૂનમ – 03:38 AM | પુષ્ય – 11:58 PM | 07:09 AM |
| 02 ફેબ્રુઆરી | પડવો – 01:52 AM | આશ્લેષા – 10:47 PM | 07:09 AM |
| 03 ફેબ્રુઆરી | બીજ – 12:40 AM | મઘા – 10:10 PM | 07:08 AM |
| 04 ફેબ્રુઆરી | ત્રીજ – 12:09 AM | પૂર્વા ફાલ્ગુની – 10:12 PM | 07:08 AM |
| 05 ફેબ્રુઆરી | ચોથ – 12:22 AM | ઉત્તરા ફાલ્ગુની – 10:57 PM | 07:07 AM |
| 06 ફેબ્રુઆરી | પાંચમ – 01:18 AM | હસ્ત – 12:23 AM | 07:06 AM |
| 07 ફેબ્રુઆરી | છઠ – 02:54 AM | ચિત્રા – 02:28 AM | 07:06 AM |
| 08 ફેબ્રુઆરી | સાતમ – 05:01 AM | સ્વાતિ – 05:02 AM | 07:05 AM |
| 09 ફેબ્રુઆરી | આઠમ – પૂર્ણ રાત્રિ | વિશાખા – પૂર્ણ રાત્રિ | 07:04 AM |
| 10 ફેબ્રુઆરી | આઠમ – 07:27 AM | વિશાખા – 07:55 AM | 07:04 AM |
| 11 ફેબ્રુઆરી | નોમ – 09:58 AM | અનુરાધા – 10:53 AM | 07:03 AM |
| 12 ફેબ્રુઆરી | દશમ – 12:22 PM | જ્યેષ્ઠા – 01:42 PM | 07:02 AM |
| 13 ફેબ્રુઆરી | અગિયારશ – 02:25 PM | મૂલ – 04:12 PM | 07:01 AM |
| 14 ફેબ્રુઆરી | બારસ – 04:01 PM | પૂર્વાષાઢા – 06:16 PM | 07:00 AM |
| 15 ફેબ્રુઆરી | તેરસ – 05:04 PM | ઉત્તરાષાઢા – 07:48 PM | 07:00 AM |
| 16 ફેબ્રુઆરી | ચૌદસ – 05:34 PM | શ્રવણ – 08:47 PM | 06:59 AM |
| 17 ફેબ્રુઆરી | અમાસ – 05:30 PM | ધનિષ્ઠા – 09:16 PM | 06:58 AM |
| 18 ફેબ્રુઆરી | પડવો – 04:57 PM | શતભિષા – 09:16 PM | 06:57 AM |
| 19 ફેબ્રુઆરી | બીજ – 03:58 PM | પૂર્વભાદ્રપદ – 08:52 PM | 06:56 AM |
| 20 ફેબ્રુઆરી | ત્રીજ – 02:38 PM | ઉત્તરભાદ્રપદ – 08:07 PM | 06:55 AM |
| 21 ફેબ્રુઆરી | ચોથ – 01:00 PM | રેવતી – 07:07 PM | 06:54 AM |
| 22 ફેબ્રુઆરી | પાંચમ – 11:09 AM | અશ્વિની – 05:54 PM | 06:53 AM |
ઉપરોક્ત પંચાંગ વિગતો 22 ફેબ્રુઆરી સુધી આપવામાં આવી છે; મહિનાના બાકીના દિવસોની વિગતો ટૂંક સમયમાં અપડેટ કરવામાં આવશે.
તિથિ અને નક્ષત્ર એટલે શું અને તે શા માટે મહત્વના છે?
ભારતીય પંચાંગ પદ્ધતિમાં તિથિ એટલે ચંદ્રની કળાના આધારે ગણાતો દિવસનો એક ભાગ, જે પૂનમથી શરૂ થઈને અમાસ સુધી અને ફરી પૂનમ સુધી કુલ 30 તિથિઓમાં વહેંચાયેલો હોય છે. દરેક તિથિનું પોતાનું ધાર્મિક મહત્વ હોય છે અને કયા દિવસે કયું વ્રત કે પૂજા કરવી તે તિથિ પ્રમાણે જ નક્કી થાય છે. જેમ કે, ચતુર્થી તિથિએ ગણપતિની પૂજા, એકાદશીએ ઉપવાસ અને ચતુર્દશીએ શિવ આરાધના કરવાની પરંપરા છે.
નક્ષત્ર એટલે આકાશમાં ચંદ્રની સ્થિતિ દર્શાવતા 27 તારામંડળોમાંથી કોઈ એક, જેનો ઉપયોગ જન્મકુંડળી, મુહૂર્ત નક્કી કરવા તેમજ રોજિંદા શુભ-અશુભ સમય જાણવા માટે કરવામાં આવે છે. સૂર્યોદયનો સમય જાણવો પણ એટલો જ જરૂરી છે, કેમ કે મોટાભાગની તિથિઓ અને વ્રતના નિયમો સૂર્યોદય સાથે જોડાયેલા હોય છે — પંચાંગમાં નવો દિવસ મધ્યરાત્રિએ નહીં પણ સૂર્યોદયથી શરૂ થયેલો ગણાય છે.
ગુજરાતી પંચાંગ રોજિંદા જીવનમાં શા માટે ઉપયોગી છે?
ગુજરાતી પંચાંગનો ઉપયોગ માત્ર ધાર્મિક વિધિઓ પૂરતો સીમિત નથી. વેપાર-ધંધામાં નવો સોદો શરૂ કરવો હોય, ઘર કે દુકાનનું મુહૂર્ત કાઢવું હોય, લગ્ન-સગાઈની તારીખ નક્કી કરવી હોય કે પછી નવા વાહનની ખરીદી કરવી હોય — મોટાભાગના ગુજરાતી પરિવારો આજે પણ આ બધા નિર્ણયો માટે પંચાંગના શુભ મુહૂર્તને પ્રાધાન્ય આપે છે. ખેતી સાથે જોડાયેલા લોકો માટે પણ ઋતુ પરિવર્તન અને વાવણી-લણણીના સમયનો અંદાજ કાઢવામાં પરંપરાગત કેલેન્ડર સદીઓથી મદદરૂપ રહ્યું છે.
આ ઉપરાંત, ગુજરાતી કેલેન્ડરમાં દર્શાવેલ વ્રત-તહેવારોની યાદી પરિવારના વડીલોથી લઈને નવી પેઢી સુધી સૌને પોતાની સંસ્કૃતિ અને પરંપરા સાથે જોડાયેલા રાખવામાં મહત્વનો ભાગ ભજવે છે. તહેવારોની અગાઉથી જાણકારી હોવાથી ઉપવાસ, ખરીદી અને પારિવારિક આયોજન સમયસર કરી શકાય છે.
વારંવાર પુછાતા સવાલો (FAQ)
1. ફેબ્રુઆરી 2026 માં મહાશિવરાત્રિ ક્યારે છે? ફેબ્રુઆરી 2026 માં મહાશિવરાત્રિ 15 ફેબ્રુઆરી, રવિવારના રોજ ઉજવવામાં આવશે.
2. ફેબ્રુઆરી 2026 માં સૂર્ય ગ્રહણ ક્યારે છે અને શું તે ભારતમાં દેખાશે? ફેબ્રુઆરી 2026 માં સૂર્ય ગ્રહણ 17 તારીખે થવાનું છે, પરંતુ આ કંકણાકૃતિ ગ્રહણ મુખ્યત્વે એન્ટાર્કટિકા અને દક્ષિણ ગોળાર્ધના વિસ્તારોમાંથી જ દેખાશે. ભારતમાંથી આ ગ્રહણ જોઈ શકાશે નહીં.
3. ફેબ્રુઆરી 2026 માં કેટલી એકાદશી આવે છે? ફેબ્રુઆરી 2026 માં બે એકાદશી આવે છે — વિજયા એકાદશી (13 ફેબ્રુઆરી) અને આમલકી એકાદશી (27 ફેબ્રુઆરી).
4. ગુજરાતી કેલેન્ડર અને અંગ્રેજી કેલેન્ડરમાં શું ફરક છે? ગુજરાતી કેલેન્ડર ચંદ્ર અને સૂર્ય બંનેની ગતિ પર આધારિત પંચાંગ પદ્ધતિ વાપરે છે, જ્યારે અંગ્રેજી કેલેન્ડર સંપૂર્ણપણે સૌર ગણતરી પર ચાલે છે. આ જ કારણ છે કે ગુજરાતી તહેવારોની તારીખ દર વર્ષે અંગ્રેજી કેલેન્ડર પ્રમાણે બદલાતી રહે છે.
5. છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ જયંતી ક્યારે ઉજવાય છે? ફેબ્રુઆરી 2026 માં છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ જયંતી 19 તારીખે, ગુરુવારના રોજ ઉજવાશે.
6. પંચાંગની તિથિ અને નક્ષત્રનો સમય મારા શહેર પ્રમાણે અલગ હોઈ શકે? હા, તિથિ, નક્ષત્ર અને સૂર્યોદયનો ચોક્કસ સમય તમારા સ્થળના રેખાંશ-અક્ષાંશ પ્રમાણે થોડી મિનિટો આગળ-પાછળ હોઈ શકે છે. જુદાં-જુદાં શહેરો માટે સમયમાં 2-5 મિનિટનો ફરક સામાન્ય બાબત છે, એટલે મહત્વના મુહૂર્ત માટે સ્થાનિક પંચાંગ ચકાસવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.
નિષ્કર્ષ
ફેબ્રુઆરી 2026 નું ગુજરાતી કેલેન્ડર મહાશિવરાત્રિ, સૂર્ય ગ્રહણ અને બે એકાદશી જેવા મહત્વના પ્રસંગોથી ભરેલું છે. અમે આશા રાખીએ છીએ કે ઉપર આપેલી તિથિ, નક્ષત્ર અને તહેવારોની માહિતી તમારા વ્રત-તહેવારના આયોજનમાં ઉપયોગી સાબિત થશે. યાદ રાખો, અહીં આપેલી પંચાંગ વિગતો સામાન્ય માર્ગદર્શન માટે છે; કોઈ પણ મહત્વના ધાર્મિક વિધિ, મુહૂર્ત કે ગ્રહણ સંબંધિત નિયમો માટે તમારા સ્થાનિક પંડિત અથવા જ્યોતિષીની સલાહ અવશ્ય લેવી. માર્ચ 2026 અને આગામી મહિનાઓના ગુજરાતી કેલેન્ડર માટે અમારી વેબસાઈટની મુલાકાત લેતા રહો.