ગુજરાતી સંસ્કૃતિમાં કેલેન્ડરનું સ્થાન માત્ર તારીખો બતાવતા એક કાગળ પૂરતું મર્યાદિત નથી. તે આપણા વ્રત, ઉપવાસ, તહેવારો અને શુભ મુહૂર્તોને યોગ્ય રીતે ઓળખવા માટેનું એક મહત્વનું સાંસ્કૃતિક સાધન છે. જો તમે Gujarati Calendar February 2026 ઓનલાઈન શોધી રહ્યા છો, તો તમે બિલકુલ સાચી જગ્યાએ પહોંચ્યા છો. આ લેખમાં અમે ફેબ્રુઆરી 2026 મહિનાના તમામ મુખ્ય તહેવારો, વ્રત-ઉપવાસના દિવસો, તિથિ, નક્ષત્ર અને સૂર્યોદયના ચોક્કસ સમય વિશે વિગતવાર અને સરળ ભાષામાં માહિતી આપીશું, જેથી તમારે અલગ-અલગ વેબસાઈટ પર શોધખોળ કરવાની જરૂર ન પડે.
ગુજરાતી પંચાંગ ભારતીય જ્યોતિષશાસ્ત્ર અને ચંદ્ર-સૂર્ય આધારિત ગણતરી પદ્ધતિ પર આધારિત છે. તેમાં તિથિ, વાર, નક્ષત્ર, યોગ અને કરણ – આ પાંચ મુખ્ય અંગોનો સમાવેશ થાય છે, જેને સંસ્કૃતમાં “પંચાંગ” કહેવામાં આવે છે. આ પાંચેય અંગોના આધારે જ કોઈપણ શુભ કાર્ય, વ્રત કે તહેવારની ચોક્કસ તારીખ અને સમય નક્કી કરવામાં આવે છે. એટલા માટે જ દર મહિને અપડેટ થયેલ Gujarati Calendar February 2026 જેવો ચોક્કસ કેલેન્ડર હાથવગો રાખવો ખૂબ જ ઉપયોગી સાબિત થાય છે.
નીચે આપેલી માહિતી અમે વિશ્વસનીય પંચાંગ સિદ્ધાંતો અને પરંપરાગત ગણતરી પદ્ધતિના આધારે તૈયાર કરી છે, જેથી વાચકોને સચોટ અને ભરોસાપાત્ર માહિતી મળી શકે. અમારો હેતુ ફક્ત તારીખો આપવાનો નથી, પરંતુ દરેક તહેવાર પાછળની પરંપરા અને મહત્વ સમજાવવાનો પણ છે.
ગુજરાતી પંચાંગ અને વિક્રમ સંવતનો ટૂંકો પરિચય
ગુજરાતી કેલેન્ડર મુખ્યત્વે વિક્રમ સંવત પર આધારિત છે, જે ભારતના સૌથી પ્રાચીન અને વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવાતા પંચાંગોમાંનું એક છે. વિક્રમ સંવતની શરૂઆત રાજા વિક્રમાદિત્યના શાસનકાળ સાથે જોડાયેલી માનવામાં આવે છે અને તે ગ્રેગોરિયન કેલેન્ડર કરતાં લગભગ 57 વર્ષ આગળ ચાલે છે. ગુજરાતી પંચાંગમાં વર્ષને બાર ચંદ્ર મહિનાઓમાં વહેંચવામાં આવે છે – કારતક, માગશર, પોષ, મહા (મહા/માઘ), ફાગણ, ચૈત્ર, વૈશાખ, જેઠ, અષાઢ, શ્રાવણ, ભાદરવો અને આસો. દરેક મહિનાને વળી સુદ (શુક્લ પક્ષ) અને વદ (કૃષ્ણ પક્ષ) એમ બે પખવાડિયામાં વહેંચવામાં આવે છે.
ગ્રેગોરિયન કેલેન્ડર મુજબનો ફેબ્રુઆરી 2026 મહિનો ગુજરાતી પંચાંગ પ્રમાણે મુખ્યત્વે “મહા” મહિનાના અંતિમ દિવસો અને “ફાગણ” મહિનાની શરૂઆતના દિવસોને આવરી લે છે. મહા સુદ પૂનમથી શરૂ થઈને મહા વદ પખવાડિયું પસાર થાય છે અને 17 ફેબ્રુઆરી, 2026ના રોજ આવતી અમાસ પછી ફાગણ મહિનો શરૂ થાય છે. આ જ કારણથી મહિનાની શરૂઆતમાં અને અંતમાં તિથિઓ અલગ-અલગ નક્ષત્રો અને ગ્રહોની સ્થિતિ સાથે જોડાયેલી જોવા મળે છે.
ગુજરાતી કેલેન્ડરનું મહત્વ શા માટે છે?
ગુજરાત અને સમગ્ર ભારતમાં વસતા ગુજરાતી પરિવારો માટે પંચાંગ એ રોજિંદા જીવનનો એક અભિન્ન ભાગ છે. લગ્ન, ગૃહપ્રવેશ, નામકરણ, વ્યવસાય શરૂ કરવો કે કોઈપણ નવું કાર્ય આરંભવું હોય, દરેક પ્રસંગ માટે શુભ મુહૂર્ત જોવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત, એકાદશી, પૂનમ, અમાસ, સંકષ્ટ ચતુર્થી જેવા વ્રત-ઉપવાસના દિવસો પણ પંચાંગના આધારે જ નક્કી થાય છે.
આધુનિક સમયમાં ડિજિટલ યુગમાં પણ લોકો છાપેલા કેલેન્ડરની સાથે-સાથે ઓનલાઈન Gujarati Calendar શોધવાનું પસંદ કરે છે, કારણ કે તે ગમે ત્યાં, ગમે ત્યારે મોબાઈલ કે કમ્પ્યુટર પર સરળતાથી ઉપલબ્ધ થાય છે. ખાસ કરીને વિદેશમાં વસતા ગુજરાતીઓ માટે આવા ડિજિટલ કેલેન્ડર ખૂબ જ ઉપયોગી સાબિત થાય છે, કારણ કે તેમને ભારતીય તહેવારો અને વ્રતના સાચા દિવસો જાણવામાં મુશ્કેલી પડે છે.
પંચાંગના પાંચ મુખ્ય અંગો સમજો
Gujarati Calendar February 2026 જેવા કોઈપણ પંચાંગને યોગ્ય રીતે સમજવા માટે તેના પાંચ મુખ્ય અંગોની જાણકારી હોવી જરૂરી છે:
- તિથિ: ચંદ્રની સ્થિતિના આધારે નક્કી થતો દિવસનો ભાગ, જેના પરથી વ્રત-ઉપવાસ અને તહેવારો નક્કી થાય છે. એક પખવાડિયામાં કુલ 15 તિથિ હોય છે.
- વાર: અઠવાડિયાનો દિવસ, જેમ કે રવિવાર, સોમવાર વગેરે, જે ગ્રહો સાથે જોડાયેલો હોય છે.
- નક્ષત્ર: આકાશમાં ચંદ્રની સ્થિતિ દર્શાવતું 27 નક્ષત્રોમાંનું એક, જેનો ઉપયોગ મુહૂર્ત અને જન્મકુંડળી બનાવવામાં થાય છે.
- યોગ: સૂર્ય અને ચંદ્રની સંયુક્ત સ્થિતિ પરથી ગણાતું 27 યોગોમાંનું એક, જે કાર્યની સફળતા દર્શાવે છે.
- કરણ: તિથિનો અડધો ભાગ, જેનો ઉપયોગ પણ શુભ-અશુભ સમય નક્કી કરવામાં થાય છે.
આ પાંચેય અંગોનું સંયોજન જ સંપૂર્ણ પંચાંગ બનાવે છે, અને એટલે જ કોઈપણ ગુજરાતી કેલેન્ડરમાં આ વિગતો આપવી જરૂરી ગણાય છે.
Gujarati Calendar February 2026 ડાઉનલોડ કેવી રીતે કરવું?
જો તમે Gujarati Calendar February 2026 ની PDF અથવા HD ઇમેજ ડાઉનલોડ કરવા માંગતા હો, તો તે ખૂબ જ સરળ છે. આ પેજ પર ઉપર આપેલા “Download” બટન પર ક્લિક કરીને તમે સંપૂર્ણપણે મફતમાં આ કેલેન્ડરની ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળી (HD Quality) ઇમેજ તથા PDF ફાઈલ પોતાના મોબાઈલ કે કમ્પ્યુટરમાં સેવ કરી શકો છો. આ કેલેન્ડરને તમે પ્રિન્ટ કરીને ઘરમાં પણ લગાવી શકો છો અથવા મોબાઈલમાં રાખીને જરૂર પડે ત્યારે તિથિ-નક્ષત્ર ચકાસી શકો છો.
ડાઉનલોડ કરેલ કેલેન્ડરમાં તમને મહિનાના તમામ દિવસોની તિથિ, વાર, નક્ષત્ર, સૂર્યોદય સમય તથા મુખ્ય તહેવારોની યાદી એક જ જગ્યાએ મળી રહેશે. અમે દર મહિને નવો કેલેન્ડર અપડેટ કરીએ છીએ, એટલે તમે અમારી વેબસાઈટની મુલાકાત લઈને દરેક મહિનાનો કેલેન્ડર સરળતાથી મેળવી શકો છો.
ફેબ્રુઆરી 2026ના મુખ્ય તહેવારો અને વ્રત (કોષ્ટક)
નીચે આપેલા કોષ્ટકમાં Gujarati Calendar February 2026 મુજબના તમામ મુખ્ય તહેવારો અને વ્રતોની યાદી આપવામાં આવી છે:
| તારીખ | વાર | તહેવાર/વ્રત |
|---|---|---|
| 01.02.2026 | રવિવાર | ગુરુ રવિદાસ જયંતી |
| 05.02.2026 | ગુરુવાર | દ્વિજપ્રિય સંકષ્ટ ચતુર્થી |
| 09.02.2026 | સોમવાર | કાલાષ્ટમી |
| 09.02.2026 | સોમવાર | માસિક કૃષ્ણ જન્માષ્ટમી |
| 12.02.2026 | ગુરુવાર | મહર્ષિ દયાનંદ સરસ્વતી જયંતી |
| 13.02.2026 | શુક્રવાર | વિજયા એકાદશી |
| 15.02.2026 | રવિવાર | મહા શિવરાત્રિ |
| 17.02.2026 | મંગળવાર | સૂર્ય ગ્રહણ (કંકણાકૃતિ) |
| 18.02.2026 | બુધવાર | ચન્દ્ર દર્શન |
| 19.02.2026 | ગુરુવાર | છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ જયંતી |
| 21.02.2026 | શનિવાર | વિનાયકી ચતુર્થી |
| 24.02.2026 | મંગળવાર | માસિક દુર્ગાષ્ટમી |
| 27.02.2026 | શુક્રવાર | આમલકી એકાદશી |
ફેબ્રુઆરી 2026ના તહેવારોની વિગતવાર માહિતી
મહા શિવરાત્રિ (15 ફેબ્રુઆરી 2026)
મહા શિવરાત્રિ એ ભગવાન શિવને સમર્પિત સૌથી પવિત્ર તહેવારોમાંનો એક છે. આ દિવસે ભક્તો ઉપવાસ રાખે છે, રાત્રિ જાગરણ કરે છે અને શિવલિંગ પર બિલીપત્ર, દૂધ તથા જળ અર્પણ કરે છે. માન્યતા અનુસાર આ દિવસે ભગવાન શિવ અને માતા પાર્વતીના વિવાહ થયા હતા, એટલે આ રાત્રિને અત્યંત શુભ માનવામાં આવે છે.
સૂર્ય ગ્રહણ (17 ફેબ્રુઆરી 2026)
ફેબ્રુઆરી 2026માં એક કંકણાકૃતિ સૂર્ય ગ્રહણ થવાનું છે. જ્યોતિષશાસ્ત્રની દ્રષ્ટિએ ગ્રહણ કાળનું વિશેષ મહત્વ હોય છે અને તેને લગતા સૂતક નિયમો પણ પાળવામાં આવે છે. ગ્રહણ તમારા વિસ્તારમાં દેખાશે કે નહીં અને તેનો ચોક્કસ સૂતક સમય શું રહેશે, તે જાણવા માટે સ્થાનિક પંચાંગ અથવા નજીકના જ્યોતિષીની સલાહ લેવી હિતાવહ છે.
વિજયા એકાદશી અને આમલકી એકાદશી
એકાદશીનું વ્રત ભગવાન વિષ્ણુને સમર્પિત હોય છે અને તેને હિન્દુ ધર્મમાં અત્યંત પવિત્ર માનવામાં આવે છે. ફેબ્રુઆરી 2026માં 13 તારીખે વિજયા એકાદશી અને 27 તારીખે આમલકી એકાદશીનું વ્રત આવે છે. આમલકી એકાદશીના દિવસે આમળાના વૃક્ષની પૂજા કરવાની પરંપરા છે, જેને ખૂબ જ પુણ્યદાયી માનવામાં આવે છે.
છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ જયંતી (19 ફેબ્રુઆરી 2026)
આ દિવસ મરાઠા સામ્રાજ્યના સ્થાપક છત્રપતિ શિવાજી મહારાજની જન્મજયંતી તરીકે સમગ્ર ભારતમાં ઉજવવામાં આવે છે. તેમની બહાદુરી, નેતૃત્વ ક્ષમતા અને સુશાસનની નીતિઓ આજે પણ પ્રેરણાદાયી માનવામાં આવે છે.
ગુરુ રવિદાસ જયંતી (1 ફેબ્રુઆરી 2026)
સંત રવિદાસજીની જન્મજયંતી માઘ પૂર્ણિમાના દિવસે ઉજવવામાં આવે છે. તેમણે સમાજમાં સમાનતા અને ભાઈચારાનો સંદેશ આપ્યો હતો, અને તેમના દોહા-ભજનો આજે પણ ભક્તિ સાહિત્યમાં વિશેષ સ્થાન ધરાવે છે.
સંકષ્ટ ચતુર્થી અને કાલાષ્ટમી
5 ફેબ્રુઆરીના રોજ દ્વિજપ્રિય સંકષ્ટ ચતુર્થી આવે છે, જે ભગવાન ગણેશને સમર્પિત વ્રત છે. આ દિવસે ચંદ્રોદય પછી ઉપવાસ છોડવાની પરંપરા છે. તે પછી 9 ફેબ્રુઆરીના રોજ કાલાષ્ટમી અને માસિક કૃષ્ણ જન્માષ્ટમી એક સાથે આવે છે, જે ભગવાન કાળ ભૈરવ અને ભગવાન કૃષ્ણની આરાધના માટેનો શુભ દિવસ ગણાય છે.
મહર્ષિ દયાનંદ સરસ્વતી જયંતી (12 ફેબ્રુઆરી 2026)
આર્ય સમાજના સ્થાપક મહર્ષિ દયાનંદ સરસ્વતીની જન્મજયંતી આ દિવસે ઉજવવામાં આવે છે. તેમણે વેદોના પુનરુત્થાન અને સામાજિક સુધારા માટે મહત્વનું યોગદાન આપ્યું હતું.